Van inox dùng cho hệ thống bơm định lượng hóa chất nên chọn loại nào?

Van inox dùng cho hệ thống bơm định lượng hóa chất cần chọn theo loại hóa chất, nồng độ, áp lực bơm, lưu lượng định lượng, vật liệu inox, gioăng làm kín và vị trí lắp đặt. Đây là hệ thống có lưu lượng thường không quá lớn nhưng yêu cầu độ chính xác, độ kín và khả năng chống ăn mòn cao. Nếu chọn sai van, hóa chất có thể rò rỉ, hồi ngược, ăn mòn thân van, hỏng gioăng hoặc làm bơm định lượng hoạt động không ổn định.

Tham khảo thêm tại van inox ↗ để xem các dòng van inox công nghiệp, phụ kiện inox, ống inox và vật tư đường ống inox dùng cho hệ thống hóa chất nhẹ, xử lý nước, bơm định lượng và đường ống kỹ thuật.

Trong thực tế, bơm định lượng hóa chất thường dùng trong xử lý nước, châm clo, châm PAC, polymer, axit nhẹ, kiềm nhẹ, hóa chất vệ sinh, nước hồ bơi, nước thải, nồi hơi, cooling tower hoặc dây chuyền sản xuất. Vì vậy, van inox có thể dùng được, nhưng không phải loại nào cũng phù hợp cho mọi hóa chất.

Hệ thống bơm định lượng hóa chất là gì?

Hệ thống bơm định lượng hóa chất là hệ thống dùng bơm để châm một lượng hóa chất nhất định vào đường ống, bồn chứa, bể xử lý hoặc thiết bị sản xuất. Điểm quan trọng của hệ này là lượng hóa chất phải được đưa vào đúng liều, đúng thời điểm và không bị hồi ngược.

Một hệ bơm định lượng thường gồm bồn hóa chất, đường hút, bơm định lượng, đường đẩy, van khóa, van 1 chiều, van an toàn, van xả áp, van châm, bộ lọc, đồng hồ áp và các phụ kiện kết nối. Tùy quy mô, hệ có thể vận hành thủ công hoặc tự động theo tín hiệu điều khiển.

Van inox trong hệ này có nhiệm vụ khóa tuyến, chống hồi lưu, bảo vệ bơm, xả áp, cô lập thiết bị khi bảo trì và giúp hóa chất đi đúng hướng. Nếu van không kín hoặc không tương thích hóa chất, toàn bộ hệ thống định lượng có thể sai lệch hoặc mất an toàn.

Van inox có phù hợp với bơm định lượng hóa chất không?

Van inox có thể phù hợp với hệ thống bơm định lượng hóa chất nếu hóa chất nằm trong phạm vi tương thích với inox và gioăng. Inox có ưu điểm là bền, chắc, chịu áp tốt và chống gỉ tốt hơn nhiều vật liệu thông thường. Với hóa chất nhẹ, nước xử lý, dung dịch pha loãng hoặc môi trường cần độ bền cơ khí, van inox là lựa chọn đáng cân nhắc.

Tuy nhiên, không nên mặc định van inox dùng được cho mọi hóa chất. Một số hóa chất có thể ăn mòn inox, đặc biệt khi nồng độ cao, nhiệt độ cao, pH quá thấp, pH quá cao hoặc chứa clo, clorua, muối, axit mạnh. Khi đó, cần kiểm tra kỹ vật liệu inox 304, inox 316, inox 316L và vật liệu gioăng.

Với các hóa chất ăn mòn mạnh, đôi khi vật liệu nhựa kỹ thuật hoặc vật liệu chuyên dụng lại phù hợp hơn inox. Vì vậy, trước khi chọn van inox, cần xác định chính xác tên hóa chất, nồng độ, nhiệt độ, áp lực và thời gian tiếp xúc.

Nên chọn inox 304, inox 316 hay inox 316L?

Với nước sạch, dung dịch trung tính, hóa chất nhẹ pha loãng hoặc tuyến phụ trợ, inox 304 có thể đáp ứng trong một số trường hợp. Ưu điểm của inox 304 là phổ biến, giá hợp lý và dễ tìm nhiều loại van.

Với hệ bơm định lượng hóa chất, inox 316 thường nên được ưu tiên hơn nếu hóa chất có tính ăn mòn nhẹ, có clo, muối, nước xử lý, dung dịch khử trùng hoặc môi trường vận hành ẩm. Inox 316 có khả năng chống ăn mòn tốt hơn inox 304, đặc biệt trong các môi trường hóa chất nhẹ và nước có clorua.

Inox 316L nên cân nhắc khi hệ thống yêu cầu độ sạch cao, dùng trong thực phẩm, dược phẩm, nước tinh khiết hoặc có yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt hơn. Tuy nhiên, chọn inox nào vẫn phải dựa vào bảng tương thích hóa chất, không chọn theo cảm tính.

Gioăng và seat phải chịu được hóa chất

Trong hệ thống bơm định lượng, gioăng và seat thường là bộ phận hỏng trước thân van nếu chọn sai vật liệu. Hóa chất có thể làm gioăng trương nở, mềm, chai cứng, nứt, rò hoặc mất đàn hồi. Khi gioăng hỏng, van không còn kín, hóa chất có thể rò ra ngoài hoặc hồi ngược.

Các vật liệu như PTFE, EPDM, Viton, FKM hoặc vật liệu chuyên dụng có thể được dùng tùy loại hóa chất. Ví dụ, một số hệ hóa chất nhẹ có thể dùng PTFE khá phổ biến, nhưng không có nghĩa PTFE phù hợp với mọi môi trường. EPDM, Viton hay silicone cũng cần chọn theo loại hóa chất, nhiệt độ và nồng độ thực tế.

Khi mua van inox cho bơm định lượng, nên hỏi rõ vật liệu gioăng, seat, packing và khả năng chịu hóa chất. Không nên chỉ nghe “van inox chịu hóa chất” mà bỏ qua phần làm kín bên trong.

Van bi inox dùng để khóa tuyến hóa chất

Van bi inox thường dùng để khóa đường hút, đường đẩy, đường xả hoặc cô lập bơm định lượng khi cần bảo trì. Dòng van này có ưu điểm đóng mở nhanh, gọn, độ kín tốt và dễ lắp cho đường ống nhỏ.

Trong hệ bơm định lượng, đường ống thường có kích cỡ nhỏ như DN8, DN10, DN15, DN20, DN25 hoặc DN32 tùy lưu lượng. Vì vậy, van bi inox nối ren hoặc nối hàn nhỏ gọn thường được dùng khá nhiều.

Tuy nhiên, van bi inox không nên dùng làm van điều tiết liều hóa chất bằng cách mở hé lâu dài. Bơm định lượng đã có cơ chế điều chỉnh lưu lượng riêng. Nếu dùng van bi để bóp dòng, seat có thể bị mòn, hóa chất dễ làm hư vị trí làm kín và áp lực đường đẩy có thể tăng bất thường.

Van 1 chiều inox rất quan trọng sau bơm định lượng

Van 1 chiều inox là một trong những loại van quan trọng nhất trong hệ thống bơm định lượng hóa chất. Van giúp ngăn hóa chất chảy ngược, giữ áp trên đường đẩy và tránh nước hoặc lưu chất chính hồi ngược về bơm hoặc bồn hóa chất.

Nếu thiếu van 1 chiều hoặc van 1 chiều không kín, hóa chất có thể bị hút ngược, châm sai liều hoặc làm bơm hoạt động không ổn định. Trong một số trường hợp, nước trong đường ống chính có thể chảy ngược về đường hóa chất, gây pha loãng hoặc tràn bồn hóa chất.

Khi chọn van 1 chiều inox, cần chú ý áp lực mở, chiều lắp, vật liệu lò xo nếu có, vật liệu gioăng và khả năng làm việc với hóa chất. Với hệ định lượng lưu lượng nhỏ, van 1 chiều phải đủ nhạy để mở đúng khi bơm đẩy hóa chất.

Y lọc hoặc lọc đầu hút có cần thiết không?

Y lọc hoặc bộ lọc đầu hút rất nên được cân nhắc trong hệ bơm định lượng hóa chất, đặc biệt khi hóa chất có cặn, kết tinh, hạt nhỏ hoặc bồn chứa dễ lẫn tạp chất. Cặn có thể làm kẹt van 1 chiều, làm bơm định lượng hút không đều hoặc làm tắc đầu châm.

Tuy nhiên, với hóa chất có độ nhớt cao hoặc dễ kết tinh, cần chọn mắt lọc phù hợp để không làm tắc nhanh. Nếu lọc quá mịn, hệ thống có thể bị thiếu lưu lượng hút. Nếu lọc quá thô, cặn vẫn đi vào bơm và van.

Y lọc inox có thể dùng trên tuyến hóa chất phù hợp inox. Với hóa chất ăn mòn mạnh, cần kiểm tra vật liệu lọc và thân lọc trước khi lắp. Không nên lắp y lọc inox cho mọi hóa chất mà không kiểm tra tương thích.

Van an toàn, van xả áp và đường hồi hóa chất

Bơm định lượng thường có áp lực đẩy rõ ràng. Nếu đường châm bị tắc, van đóng nhầm hoặc đầu châm bị nghẹt, áp lực có thể tăng lên và gây hỏng bơm, rò hóa chất hoặc bung đường ống. Vì vậy, một số hệ thống cần van an toàn, van xả áp hoặc đường hồi về bồn hóa chất.

Van inox dùng cho vị trí xả áp cần chịu được áp lực và hóa chất. Không nên dùng van khóa thông thường để thay thế van an toàn nếu hệ thống có nguy cơ quá áp. Với hệ hóa chất, an toàn vận hành rất quan trọng vì rò rỉ có thể gây nguy hiểm cho người vận hành và khu vực xung quanh.

Nếu hệ thống định lượng làm việc liên tục, nên bố trí đồng hồ áp và van xả áp phù hợp để dễ kiểm soát tình trạng nghẹt, quá áp hoặc van châm bị kẹt.

Van châm hóa chất và điểm đấu vào đường ống chính

Điểm châm hóa chất vào đường ống chính cần được bố trí đúng để hóa chất đi vào dòng chính ổn định, không hồi ngược và không gây ăn mòn cục bộ. Van châm hoặc cụm đầu châm thường có vai trò đưa hóa chất vào đúng vị trí và hạn chế dòng chính đi ngược vào đường hóa chất.

Nếu dùng van inox tại điểm châm, cần kiểm tra vật liệu chịu được cả hóa chất định lượng và lưu chất trong đường ống chính. Ví dụ, hệ châm clo vào nước, châm axit/kiềm vào bể xử lý hoặc châm hóa chất vào nước tuần hoàn đều có điều kiện khác nhau.

Không nên lắp điểm châm ở vị trí khiến hóa chất đọng lại lâu trên một vùng kim loại, vì có thể làm tăng nguy cơ ăn mòn cục bộ. Nếu cần, nên tham khảo thiết kế kỹ thuật để chọn vị trí châm phù hợp.

Chọn van theo áp lực và lưu lượng định lượng

Bơm định lượng thường có lưu lượng nhỏ nhưng áp lực có thể tương đối cao. Do đó, van inox cần đáp ứng được áp lực làm việc của bơm, áp lực đường ống chính và áp lực cao nhất có thể xảy ra khi đường châm bị cản.

Không nên chọn van chỉ theo đường kính ống. Một van DN15 có thể đúng kích cỡ nhưng không đủ cấp áp hoặc không phù hợp với hóa chất. Ngược lại, chọn van quá lớn so với lưu lượng định lượng nhỏ cũng có thể làm van 1 chiều mở không ổn định.

Cần kiểm tra lưu lượng bơm, áp lực đẩy, đường kính ống, độ nhớt hóa chất và tần suất hoạt động. Với hệ định lượng nhỏ, độ nhạy của van 1 chiều và độ kín của các mối nối rất quan trọng.

Bảng gợi ý chọn van inox cho hệ bơm định lượng hóa chất

Checklist chọn van inox cho bơm định lượng hóa chất

Những lỗi thường gặp khi chọn van inox cho bơm định lượng

Lỗi đầu tiên là nghĩ inox dùng được cho mọi hóa chất. Thực tế, một số hóa chất nồng độ cao hoặc có tính ăn mòn mạnh có thể không phù hợp với inox 304, thậm chí cần cân nhắc vật liệu khác ngoài inox.

Lỗi thứ hai là bỏ qua gioăng. Hệ hóa chất thường làm hỏng gioăng trước khi thân van hỏng. Nếu gioăng không phù hợp, van sẽ rò hoặc đóng không kín.

Lỗi thứ ba là không lắp van 1 chiều đúng vị trí. Thiếu van 1 chiều có thể làm hóa chất hồi ngược, châm sai liều hoặc nước chính chảy ngược về bồn hóa chất.

Lỗi thứ tư là dùng van bi để điều chỉnh lưu lượng bơm định lượng. Cách này không phù hợp, có thể gây tăng áp, mòn seat và làm bơm hoạt động sai điều kiện.

Lỗi thứ năm là không có van xả áp trong hệ có nguy cơ tắc đầu châm. Khi đường châm bị nghẹt, áp lực tăng có thể gây hỏng bơm hoặc rò hóa chất.

Khi nào nên chọn van inox, khi nào không nên?

Nên chọn van inox khi hóa chất tương thích với inox, hệ cần độ bền cơ khí, áp lực tương đối cao, môi trường ẩm hoặc yêu cầu kết nối chắc chắn. Với hóa chất nhẹ, dung dịch xử lý nước pha loãng, nước có hóa chất khử trùng ở mức phù hợp hoặc hệ cần tuổi thọ cao, van inox 316 thường là lựa chọn tốt hơn inox 304.

Không nên dùng van inox khi hóa chất có tính ăn mòn mạnh với inox hoặc nhà sản xuất hóa chất khuyến nghị dùng vật liệu nhựa, PVDF, PVC, PP, PTFE hoặc vật liệu chuyên dụng khác. Trong hệ hóa chất, an toàn và tương thích vật liệu quan trọng hơn việc chọn vật liệu theo thói quen.

Trước khi mua, nên cung cấp cho đơn vị bán van thông tin về hóa chất, nồng độ, nhiệt độ, áp lực, lưu lượng và vị trí lắp để chọn đúng hơn.

Kết luận

Van inox dùng cho hệ thống bơm định lượng hóa chất nên được chọn theo loại hóa chất, nồng độ, pH, nhiệt độ, áp lực bơm, lưu lượng định lượng và vật liệu gioăng. Với hóa chất nhẹ hoặc nước xử lý, van inox 316 thường đáng cân nhắc hơn inox 304. Với hệ sạch hoặc yêu cầu cao hơn, có thể cân nhắc inox 316L.

Trong hệ bơm định lượng, van bi inox dùng để khóa tuyến, van 1 chiều inox dùng để chống hồi lưu, y lọc hoặc lọc đầu hút dùng để giữ cặn, còn van xả áp giúp bảo vệ hệ thống khi đường châm bị nghẹt. Không nên chọn van chỉ theo DN hoặc giá, vì sai vật liệu có thể gây rò hóa chất và mất an toàn vận hành.

Với các hệ thống bơm định lượng cần đồng bộ van, rắc co, co, tê, đầu nối và vật tư lắp đặt cho đường hóa chất, bạn có thể tham khảo thêm nhóm Phụ kiện inox ↗ để chọn đúng vật tư theo danh mục trên website.

Câu hỏi thường gặp