Van inox trong hệ thống cấp nước khu rửa khay, rửa thùng cần đáp ứng gì?

Van inox trong hệ thống cấp nước khu rửa khay, rửa thùng cần đáp ứng yêu cầu chống gỉ, kín tốt, chịu được áp lực rửa, phù hợp nước nóng, hóa chất vệ sinh, hạn chế cặn và dễ bảo trì. Đây là hệ thống thường gặp trong bếp trung tâm, nhà máy thực phẩm, thủy sản, đồ uống, bánh kẹo, dược phẩm, hóa mỹ phẩm, kho vận, khu rửa thùng nhựa, khay inox, rổ nhựa và dụng cụ sản xuất.

Tham khảo thêm tại van inox ↗ để xem các dòng van inox công nghiệp, van bi inox, van bướm inox, van 1 chiều inox, y lọc inox, van vi sinh inox và phụ kiện inox dùng cho hệ thống nước rửa khay, rửa thùng, rửa dụng cụ, nước nóng, nước có hóa chất vệ sinh và dây chuyền sản xuất.

Trong khu rửa khay, rửa thùng, nước thường được cấp qua bơm, đường ống, đầu phun, máy rửa, bồn ngâm, vòi rửa áp lực hoặc hệ phun tự động. Nếu van bị gỉ, rò, kẹt, đóng không kín hoặc để cặn đi qua, hiệu quả rửa sẽ giảm, đầu phun dễ nghẹt và khu vực vận hành có thể phải dừng để vệ sinh hoặc sửa chữa.

Hệ thống cấp nước khu rửa khay, rửa thùng có đặc điểm gì?

Hệ thống nước rửa khay, rửa thùng thường gồm nguồn nước sạch, bồn chứa, bơm tăng áp, đường ống cấp, cụm chia nước, đầu phun, vòi rửa, bể ngâm, máy rửa tự động và các điểm xả nước bẩn. Một số hệ còn có nước nóng, nước pha hóa chất tẩy rửa hoặc nước tráng lại sau rửa.

Đặc điểm quan trọng của hệ này là lưu lượng nước lớn, tần suất sử dụng cao và thường phải rửa liên tục theo ca sản xuất. Đầu phun, vòi rửa và đường cấp nhỏ rất dễ bị ảnh hưởng nếu nước có cặn.

Ngoài ra, khu rửa thường ẩm, có hóa chất vệ sinh, dầu mỡ, cặn thực phẩm, bụi bẩn và nước bắn liên tục. Vì vậy, van inox cần bền, chống gỉ tốt, dễ thao tác và dễ vệ sinh bên ngoài.

Van inox có phù hợp cho khu rửa khay, rửa thùng không?

Van inox phù hợp cho hệ thống cấp nước khu rửa khay, rửa thùng vì có khả năng chống gỉ tốt, bền trong môi trường ẩm và dùng được với nước sạch, nước nóng nhẹ hoặc dung dịch vệ sinh mức vừa. So với các loại van dễ oxy hóa, van inox giúp hạn chế rỉ sét đi vào đường ống và đầu phun.

Với tuyến nước rửa thông thường, inox 304 thường đáp ứng tốt. Đây là vật liệu phổ biến cho hệ nước sạch, nước rửa khay, rửa thùng và các nhánh cấp nước công nghiệp.

Nếu hệ có nước nóng, hóa chất tẩy rửa, clo, dung dịch khử khuẩn hoặc môi trường ẩm liên tục, nên cân nhắc inox 316 ở các vị trí quan trọng. Với khu thực phẩm, dược phẩm, đồ uống hoặc hệ yêu cầu vệ sinh cao, inox 316L và van vi sinh có thể phù hợp hơn tại tuyến nước sạch hoặc tuyến tráng cuối.

Van inox cần đáp ứng những yêu cầu chính nào?

Van inox trong khu rửa khay, rửa thùng trước hết phải chống gỉ tốt. Khu rửa luôn có nước bắn, hơi ẩm và hóa chất vệ sinh, nếu dùng vật liệu kém, van có thể nhanh xuống cấp.

Yêu cầu thứ hai là độ kín. Van phải khóa nước chắc khi cần sửa vòi, thay đầu phun, vệ sinh máy rửa hoặc bảo trì bơm. Nếu van đóng không kín, nước vẫn chảy qua sẽ gây khó thao tác và mất an toàn.

Yêu cầu thứ ba là không làm giảm lưu lượng quá nhiều. Hệ rửa cần áp lực và lưu lượng ổn định để tia nước đủ mạnh. Nếu chọn van nhỏ hơn đường ống hoặc cấu tạo gây cản dòng lớn, hiệu quả rửa sẽ giảm.

Yêu cầu thứ tư là dễ vệ sinh và dễ bảo trì. Van nên đặt ở vị trí dễ thao tác, dễ kiểm tra rò rỉ, dễ tháo y lọc và không bị che khuất bởi máy rửa, bồn ngâm hoặc giá khay.

Chọn loại van inox theo từng vị trí sử dụng

Van bi inox phù hợp với các nhánh cấp nước nhỏ, điểm khóa trước vòi rửa, trước máy rửa, trước bồn ngâm, điểm xả và vị trí cần đóng mở nhanh. Van bi có độ kín tốt, thao tác nhanh và dễ nhận biết trạng thái mở/đóng.

Van bướm inox phù hợp với tuyến cấp chính DN lớn, đầu ra bồn chứa, sau bơm hoặc tuyến cấp cho nhiều khu rửa cùng lúc. Với đường ống lớn, van bướm gọn hơn và dễ thao tác hơn van bi kích thước lớn.

Van 1 chiều inox nên lắp sau bơm, sau bồn cao hoặc tại vị trí cần chống nước hồi. Van này giúp bảo vệ bơm, giữ áp ổn định và hạn chế nước bẩn hoặc nước pha hóa chất hồi ngược về tuyến sạch.

Y lọc inox nên bố trí trước đầu phun, vòi rửa áp lực, van điện từ, máy rửa tự động, bơm hoặc thiết bị nhạy cảm. Đây là nhóm thiết bị rất quan trọng vì đầu phun trong hệ rửa thường có lỗ nhỏ, dễ bị nghẹt bởi cặn.

Bảng gợi ý chọn van inox cho khu rửa khay, rửa thùng

Cần kiểm soát cặn để bảo vệ đầu phun

Cặn là vấn đề rất thường gặp trong hệ rửa khay, rửa thùng. Cặn có thể là mạt ống, cát mịn, rỉ sét từ tuyến cũ, cặn bồn chứa, vụn thực phẩm, cặn nhựa, bụi bẩn hoặc tạp chất sau khi bảo trì đường ống.

Nếu cặn đi vào đầu phun, tia nước có thể yếu, lệch hướng hoặc nghẹt hoàn toàn. Khi đó, khay và thùng rửa không đều, phải rửa lại nhiều lần hoặc dừng máy để tháo đầu phun.

Vì vậy, y lọc inox nên được lắp trước các cụm đầu phun và thiết bị rửa. Khi lắp, cần chừa đủ khoảng tháo lưới lọc để vệ sinh định kỳ. Nếu lọc đặt ở vị trí quá chật, việc bảo trì sẽ khó và hiệu quả bảo vệ giảm rõ rệt.

Gioăng và seat cần phù hợp với nước nóng, hóa chất vệ sinh

Trong khu rửa khay, rửa thùng, van có thể tiếp xúc với nước lạnh, nước nóng, dung dịch tẩy rửa, chất khử khuẩn hoặc nước có dầu mỡ nhẹ. Vì vậy, vật liệu gioăng và seat cần được chọn theo điều kiện thực tế.

PTFE thường dùng cho van bi inox, có độ kín tốt và phù hợp với nhiều hệ nước sạch, nước nóng nhẹ, hóa chất vệ sinh mức vừa. EPDM phù hợp với nước sạch, nước nóng và nhiều hệ vệ sinh. FKM có thể dùng trong một số môi trường có dầu, nhiệt hoặc hóa chất nhất định, nhưng cần kiểm tra tương thích trước khi dùng.

Không nên chỉ chọn thân van inox mà bỏ qua gioăng. Nhiều trường hợp van rò, kẹt hoặc đóng không kín là do gioăng không chịu được nhiệt độ, hóa chất hoặc tần suất đóng mở cao.

Nên chọn inox 304, 316 hay 316L?

Inox 304 phù hợp với nước sạch thông thường, nước rửa khay, rửa thùng, nhánh cấp vòi rửa và khu vực ít hóa chất ăn mòn. Đây là lựa chọn phổ biến vì bền, dễ mua và chi phí hợp lý.

Inox 316 phù hợp hơn khi hệ thống dùng nước nóng, hóa chất tẩy rửa, dung dịch khử khuẩn, clo hoặc khu rửa luôn ẩm. Với các vị trí sau bơm, trước máy rửa, trước cụm đầu phun và tuyến khó thay thế, inox 316 giúp tăng độ an toàn.

Inox 316L nên dùng cho tuyến nước tráng sạch, khu thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, hóa mỹ phẩm hoặc nơi cần vệ sinh cao hơn. Nếu đường ống dùng kết nối clamp hoặc hàn vi sinh, inox 316L sẽ phù hợp hơn.

Kiểu kết nối nên chọn theo vị trí lắp đặt

Kết nối ren phù hợp với nhánh nhỏ, vòi rửa, điểm xả, đầu vào máy rửa hoặc đường ống DN15-DN50. Kiểu kết nối này dễ lắp, dễ thay và phù hợp nhiều hệ rửa thông thường.

Kết nối mặt bích phù hợp với tuyến chính, đường ống DN lớn, sau bơm hoặc khu vực cần tháo lắp chắc chắn. Khi dùng mặt bích, cần chọn đúng tiêu chuẩn bích, gioăng mặt bích và siết bulong đều lực.

Kết nối clamp phù hợp với tuyến nước sạch, nước tráng, hệ thực phẩm hoặc khu vực cần tháo vệ sinh thường xuyên. Clamp giúp thay gioăng nhanh và kiểm tra bên trong van thuận tiện hơn.

Cần bố trí van khóa riêng cho từng khu rửa

Khu rửa khay, rửa thùng có thể chia thành nhiều cụm như khu ngâm, khu rửa thô, khu rửa áp lực, khu tráng sạch, khu sấy hoặc khu để ráo. Mỗi cụm nên có van khóa riêng để dễ cô lập khi cần bảo trì.

Nếu chỉ có một van tổng, khi một đầu phun hoặc một máy rửa bị nghẹt, toàn bộ khu rửa có thể phải dừng nước. Điều này làm giảm năng suất và ảnh hưởng dây chuyền phía trước.

Van khóa từng khu nên đặt ở vị trí dễ thao tác, có nhãn rõ ràng và không bị che bởi máy rửa, khay, thùng hoặc giá đỡ. Với nhánh nhỏ, van bi inox thường là lựa chọn phù hợp.

Cần có van xả và điểm vệ sinh cuối tuyến

Đường ống khu rửa nên có van xả tại điểm thấp và cuối tuyến. Điểm xả giúp loại bỏ nước tồn, cặn, hóa chất còn lại và hỗ trợ vệ sinh đường ống sau ca làm việc.

Van bi inox full port thường phù hợp cho điểm xả vì mở nhanh, lưu lượng thoát tốt và ít cản dòng. Với tuyến có hóa chất vệ sinh, nước xả cần được dẫn về khu vực thoát nước phù hợp, tránh chảy ra lối đi hoặc gần thiết bị điện.

Nếu hệ thống có nước tráng sạch, điểm xả cần được bố trí sao cho không tạo đoạn ống chết hoặc điểm đọng nước lâu ngày. Đây là yếu tố quan trọng để giữ tuyến nước sạch ổn định.

Checklist trước khi chọn van inox cho khu rửa khay, rửa thùng

Những lỗi thường gặp khi chọn van cho hệ rửa khay, rửa thùng

Lỗi đầu tiên là không lắp y lọc trước đầu phun và máy rửa. Cặn nhỏ có thể làm nghẹt tia phun, giảm áp lực rửa và khiến khay, thùng không sạch đều.

Lỗi thứ hai là dùng van vật liệu không phù hợp với môi trường ẩm và hóa chất vệ sinh. Van dễ bị gỉ, kẹt hoặc rò sau một thời gian sử dụng.

Lỗi thứ ba là không chia van khóa theo từng cụm rửa. Khi một cụm cần sửa, toàn bộ hệ thống phải dừng nước, làm gián đoạn sản xuất.

Lỗi thứ tư là chọn gioăng không phù hợp với nước nóng. Gioăng có thể chai cứng, phồng hoặc làm van đóng không kín.

Lỗi thứ năm là thiếu điểm xả cuối tuyến. Nước tồn, cặn và hóa chất còn lại có thể đọng trong đường ống, làm hệ thống nhanh bẩn và khó vệ sinh.

Kết luận

Van inox trong hệ thống cấp nước khu rửa khay, rửa thùng cần đáp ứng yêu cầu chống gỉ, kín tốt, chịu được áp lực rửa, phù hợp nước nóng hoặc hóa chất vệ sinh, dễ thao tác và dễ bảo trì. Với nhánh nhỏ và điểm khóa trước máy rửa, van bi inox là lựa chọn phổ biến. Với tuyến cấp chính DN lớn, có thể dùng van bướm inox. Sau bơm nên có van 1 chiều inox, còn trước đầu phun và thiết bị dễ nghẹt nên bố trí y lọc inox.

Về vật liệu, inox 304 phù hợp với nước rửa thông thường. Inox 316 nên dùng khi có nước nóng, hóa chất vệ sinh hoặc môi trường ẩm liên tục. Inox 316L và van vi sinh nên cân nhắc cho tuyến nước tráng sạch hoặc khu sản xuất có yêu cầu vệ sinh cao.

Với các tuyến cấp nước cho máy rửa khay, rửa thùng, đầu phun áp lực, vòi rửa và thiết bị dễ nghẹt do cặn nhỏ trong đường ống, bạn có thể tham khảo thêm nhóm Y lọc inox ↗ để chọn đúng kích cỡ và vật liệu phù hợp cho hệ thống.

Câu hỏi thường gặp