Van inox lắp cho đường ống dẫn nước vệ sinh băng tải nên chọn loại nào?

Van inox lắp cho đường ống dẫn nước vệ sinh băng tải nên được chọn theo áp lực nước, lượng cặn, kiểu đầu phun, nhiệt độ, hóa chất vệ sinh, vật liệu inox, gioăng làm kín, kiểu kết nối và vị trí lắp đặt. Đây là hệ thống thường gặp trong nhà máy thực phẩm, đồ uống, thủy sản, rau củ, bánh kẹo, thịt chế biến, bếp trung tâm, đóng gói và các dây chuyền có băng tải cần rửa sau ca sản xuất.

Tham khảo thêm tại van inox ↗ để xem các dòng van inox công nghiệp, van bi inox, van bướm inox, van 1 chiều inox, y lọc inox, van vi sinh inox và phụ kiện inox dùng cho hệ thống nước rửa băng tải, nước nóng, vệ sinh cuối ca và đường ống thực phẩm.

Trong hệ vệ sinh băng tải, van inox không chỉ dùng để khóa nước. Van còn ảnh hưởng đến áp lực đầu phun, khả năng rửa sạch cặn bám, chống nghẹt, chống nước hồi, xả nước tồn và cô lập từng cụm băng tải khi cần bảo trì.

Hệ thống nước vệ sinh băng tải có đặc điểm gì?

Hệ thống nước vệ sinh băng tải thường gồm nguồn nước sạch, bơm cấp, bơm tăng áp, đường ống chính, nhánh cấp vào từng cụm đầu phun, vòi rửa, van điện từ, y lọc, điểm xả và hệ thoát nước. Một số dây chuyền có thêm nước nóng hoặc nước pha hóa chất vệ sinh.

Đặc điểm quan trọng của hệ này là nước thường đi qua nhiều đầu phun nhỏ. Nếu có cặn trong đường ống, đầu phun rất dễ nghẹt, tia nước yếu hoặc rửa không đều mặt băng tải.

Ngoài ra, khu vực băng tải thường có cặn thực phẩm, vụn nguyên liệu, tinh bột, dầu mỡ, đường, muối hoặc hóa chất vệ sinh. Vì vậy, van inox cần chống gỉ tốt, kín bền, dễ thao tác và phù hợp với môi trường ẩm ướt.

Nên chọn loại van inox nào cho đường nước vệ sinh băng tải?

Với nhánh cấp nước vào từng cụm đầu phun, từng đoạn băng tải hoặc từng vòi rửa, van bi inox là lựa chọn phù hợp. Van bi đóng mở nhanh, kín tốt và dễ cô lập từng đoạn khi cần vệ sinh hoặc thay đầu phun.

Với tuyến cấp chính DN lớn, van bướm inox phù hợp hơn vì gọn, dễ thao tác và kinh tế hơn so với van bi kích thước lớn. Tuyến chính thường cấp nước cho nhiều nhánh rửa cùng lúc nên cần chọn đúng DN và áp lực làm việc.

Sau bơm cấp hoặc bơm tăng áp nên bố trí van 1 chiều inox để chống nước hồi. Trước đầu phun, van điện từ và cụm rửa tự động nên bố trí y lọc inox để giữ cặn, đây là điểm rất quan trọng trong hệ vệ sinh băng tải.

Bảng gợi ý chọn van inox cho hệ vệ sinh băng tải

Van bi inox phù hợp cho nhánh cấp và điểm xả

Van bi inox nên dùng tại các nhánh cấp nước vào từng đoạn băng tải, từng cụm đầu phun, từng vòi rửa hoặc từng điểm xả cuối tuyến. Dòng van này thao tác nhanh, đóng kín tốt và dễ nhận biết trạng thái mở hoặc đóng.

Khi cần vệ sinh, sửa đầu phun hoặc thay một đoạn ống nhỏ, người vận hành chỉ cần khóa đúng van nhánh. Các khu vực khác vẫn có thể tiếp tục làm việc nếu hệ thống được chia tuyến hợp lý.

Tại điểm xả, nên ưu tiên van bi inox full port để xả nhanh nước tồn, cặn và hóa chất còn lại sau khi rửa. Dòng chảy xả tốt giúp đường ống ít đọng nước hơn.

Y lọc inox là chi tiết nên ưu tiên trong hệ rửa băng tải

Trong hệ vệ sinh băng tải, y lọc inox gần như là chi tiết không nên bỏ qua nếu có đầu phun nhỏ, van điện từ hoặc cụm rửa tự động. Cặn nhỏ có thể làm đầu phun nghẹt, tia nước lệch và làm băng tải không được rửa đều.

Cặn có thể đến từ bồn chứa, đường ống cũ, mạt thi công, cặn khoáng trong nước, vụn nguyên liệu hoặc rỉ từ đoạn ống không đồng bộ vật liệu. Nếu không có y lọc, các cặn này sẽ đi thẳng vào đầu phun.

Y lọc nên được bố trí trước cụm đầu phun, trước van điện từ và trước thiết bị nhạy cảm. Khi lắp, cần chừa đủ không gian để mở nắp lọc, rút lưới lọc và vệ sinh định kỳ.

Van 1 chiều inox giúp chống nước hồi sau bơm

Sau bơm cấp nước hoặc bơm tăng áp, nên lắp van 1 chiều inox để chống nước hồi. Khi bơm dừng, nước từ tuyến sau có thể chảy ngược về bơm, bồn chứa hoặc cụm lọc phía trước.

Dòng hồi ngược có thể làm tụt áp, rung đường ống, ảnh hưởng tuổi thọ bơm hoặc làm nước bẩn từ khu rửa hồi về tuyến sạch. Với hệ vệ sinh băng tải có nhiều nhánh đóng mở luân phiên, rủi ro này cần được kiểm soát.

Van 1 chiều cần lắp đúng chiều mũi tên trên thân van. Nên bố trí thêm van khóa gần đó để dễ cô lập khi cần kiểm tra hoặc thay van.

Nên chọn inox 304, 316 hay 316L?

Inox 304 phù hợp với nước sạch thông thường, nước rửa băng tải không có hóa chất mạnh, nhánh khóa phụ trợ và điểm xả thông thường. Đây là lựa chọn phổ biến vì bền, dễ lắp và chi phí hợp lý.

Inox 316 phù hợp hơn khi hệ có nước nóng, hóa chất vệ sinh, clo, muối, dầu mỡ, môi trường ẩm liên tục hoặc vị trí khó thay thế. Với dây chuyền thủy sản, thịt, gia vị, nước chấm hoặc khu rửa hóa chất, inox 316 nên được cân nhắc.

Inox 316L nên ưu tiên cho tuyến nước sạch gần sản phẩm, dây chuyền thực phẩm yêu cầu vệ sinh cao, hệ CIP hoặc đoạn đường ống dùng kết nối hàn vi sinh. Nếu băng tải nằm trong khu sạch, vật liệu này sẽ an toàn hơn cho vận hành lâu dài.

Gioăng và seat cần phù hợp với nước nóng, dầu mỡ và hóa chất

Gioăng và seat là phần quyết định độ kín của van. Trong hệ vệ sinh băng tải, van có thể tiếp xúc với nước sạch, nước nóng, dung dịch tẩy rửa, chất sát khuẩn, dầu mỡ nhẹ hoặc cặn thực phẩm.

PTFE thường dùng cho van bi inox, có độ kín tốt và phù hợp với nhiều hệ nước sạch, nước nóng nhẹ hoặc hóa chất vệ sinh mức vừa. EPDM phù hợp với nước sạch, nước nóng và nhiều hệ thực phẩm. Silicone có thể dùng trong một số hệ vi sinh cần vệ sinh cao. FKM chỉ nên dùng khi điều kiện hóa chất, dầu hoặc nhiệt độ phù hợp.

Không nên chỉ chọn thân van inox mà bỏ qua vật liệu làm kín. Van thân inox tốt nhưng gioăng không phù hợp vẫn có thể rò, chai, phồng hoặc đóng không kín sau nhiều chu kỳ vệ sinh.

Cần chú ý áp lực nước và lưu lượng qua đầu phun

Băng tải thường cần tia nước đều trên toàn bộ bề mặt để rửa sạch vụn nguyên liệu, dầu mỡ, tinh bột hoặc cặn bám. Nếu chọn van nhỏ hơn đường ống hoặc bố trí quá nhiều điểm cản dòng, áp lực tại đầu phun có thể giảm.

Khi chọn van, cần kiểm tra DN đường ống, số lượng đầu phun mở cùng lúc, áp lực bơm, chiều dài tuyến ống và lưu lượng thực tế. Với tuyến chính, không nên chọn van quá nhỏ chỉ để giảm chi phí.

Nếu hệ rửa tự động theo chu kỳ, van điều khiển điện hoặc khí nén có thể được dùng tại một số vị trí. Tuy nhiên, trước van điều khiển vẫn nên có y lọc và van khóa tay để dễ bảo trì.

Cần bố trí van khóa riêng cho từng cụm băng tải

Một dây chuyền có thể có nhiều băng tải hoặc nhiều đoạn băng tải nối tiếp nhau. Mỗi cụm nên có van khóa riêng để dễ cô lập khi cần sửa đầu phun, thay vòi, vệ sinh y lọc hoặc xử lý rò rỉ.

Nếu chỉ có một van khóa tổng, khi một đầu phun nghẹt hoặc một đoạn ống rò, toàn bộ hệ vệ sinh băng tải phải dừng. Điều này làm chậm vệ sinh cuối ca và ảnh hưởng ca sản xuất tiếp theo.

Van khóa từng cụm nên đặt ở vị trí dễ thao tác, có nhãn rõ ràng và không bị che bởi khung băng tải, máng hứng, tủ điện, motor hoặc bàn thao tác.

Cần có điểm xả cuối tuyến và điểm thấp

Đường nước vệ sinh băng tải nên có điểm xả tại điểm thấp, cuối tuyến hoặc cuối từng nhánh. Điểm xả giúp loại bỏ nước tồn, cặn nhỏ và hóa chất còn lại sau khi kết thúc quá trình rửa.

Van bi inox full port thường phù hợp cho điểm xả vì mở nhanh, lưu lượng xả tốt và ít cản dòng. Với nước nóng hoặc hóa chất vệ sinh, nước xả cần được dẫn về rãnh thoát hoặc khu thu gom phù hợp.

Không nên để nước xả chảy trực tiếp gần tủ điện, motor băng tải hoặc khu vực đã vệ sinh sạch. Đây là lỗi bố trí rất dễ gây mất an toàn trong nhà xưởng.

Kiểu kết nối nên chọn theo vị trí lắp đặt

Kết nối ren phù hợp với nhánh nhỏ, điểm xả, vòi rửa hoặc cụm đầu phun DN nhỏ. Kiểu kết nối này dễ lắp, dễ thay và phù hợp với nhiều hệ nước rửa thông thường.

Kết nối mặt bích phù hợp với tuyến chính, sau bơm, đường ống DN lớn hoặc vị trí có rung và lưu lượng lớn. Khi dùng mặt bích, cần chọn đúng tiêu chuẩn bích, gioăng mặt bích và siết bulong đều lực.

Kết nối clamp phù hợp với hệ thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc tuyến cần tháo vệ sinh nhanh. Clamp giúp tháo lắp thuận tiện, thay gioăng nhanh và kiểm tra bên trong van dễ hơn.

Kết nối hàn vi sinh phù hợp với tuyến cố định, ít tháo lắp và cần hạn chế điểm rò. Khi dùng hàn vi sinh, cần kiểm soát chất lượng mối hàn và vệ sinh đường ống sau thi công.

Cần tránh bố trí van ở nơi dễ bị bám bẩn nhưng khó vệ sinh

Khu vực quanh băng tải thường có nhiều cặn sản phẩm, nước rửa bắn, dầu mỡ, tinh bột hoặc bụi nguyên liệu. Nếu van đặt ở vị trí khuất, sát nền, sau motor hoặc dưới máng hứng, việc lau rửa và kiểm tra rò sẽ khó hơn.

Van nên được đặt ở vị trí dễ nhìn, dễ thao tác và đủ không gian để tháo y lọc, thay gioăng hoặc kiểm tra đầu nối. Với khu thực phẩm, bề mặt bên ngoài van cũng cần dễ làm sạch.

Không nên để van nằm ngay dưới vị trí nước bẩn chảy liên tục nếu không có che chắn hoặc thoát nước tốt. Môi trường đó làm van nhanh bám bẩn và khó bảo trì.

Checklist trước khi chọn van inox cho nước vệ sinh băng tải

Những lỗi thường gặp khi chọn van cho hệ vệ sinh băng tải

Lỗi đầu tiên là không lắp y lọc trước đầu phun. Cặn nhỏ có thể làm nghẹt đầu phun, tia nước yếu và khiến băng tải không được rửa đều.

Lỗi thứ hai là thiếu van khóa riêng từng cụm băng tải. Khi một nhánh rửa có sự cố, toàn bộ hệ phải dừng để sửa.

Lỗi thứ ba là chọn gioăng không phù hợp với nước nóng hoặc hóa chất vệ sinh. Van có thể rò, phồng gioăng hoặc đóng không kín sau nhiều chu kỳ rửa.

Lỗi thứ tư là thiếu van 1 chiều sau bơm. Nước hồi có thể làm tụt áp, rung đường ống hoặc ảnh hưởng bơm và cụm lọc phía trước.

Lỗi thứ năm là không có điểm xả cuối tuyến. Nước tồn, cặn và hóa chất còn lại có thể làm đường ống khó sạch sau ca vệ sinh.

Kết luận

Van inox lắp cho đường ống dẫn nước vệ sinh băng tải nên được chọn theo từng vị trí sử dụng. Với nhánh cấp nhỏ, điểm khóa trước cụm đầu phun, vòi rửa và điểm xả, van bi inox là lựa chọn phù hợp. Với tuyến chính DN lớn, có thể dùng van bướm inox. Sau bơm nên có van 1 chiều inox, còn trước đầu phun, van điện từ và cụm rửa tự động nên bố trí y lọc inox.

Về vật liệu, inox 304 phù hợp với nước sạch thông thường và tuyến phụ trợ. Inox 316 nên dùng khi có nước nóng, hóa chất vệ sinh, clo, dầu mỡ, môi trường ẩm liên tục hoặc vị trí khó thay thế. Inox 316L và van vi sinh nên cân nhắc cho dây chuyền thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc hệ cần vệ sinh cao.

Với các tuyến nước vệ sinh băng tải có nhiều đầu phun nhỏ, van điện từ, cụm rửa tự động hoặc nhánh cấp dễ nghẹt do cặn trong đường ống, bạn có thể tham khảo thêm nhóm Y lọc inox ↗ để chọn đúng kích cỡ và vật liệu phù hợp cho hệ thống.

Câu hỏi thường gặp