Van inox dùng cho hệ thống cấp nước khu sản xuất mì, bún, phở cần chọn ra sao?

Van inox dùng cho hệ thống cấp nước khu sản xuất mì, bún, phở cần được chọn theo yêu cầu vệ sinh, chất lượng nước, nhiệt độ, vật liệu inox, kiểu van, gioăng làm kín, kiểu kết nối và vị trí lắp đặt. Đây là hệ thống thường gặp trong nhà máy sản xuất bún tươi, phở tươi, mì tươi, mì khô, bánh đa, hủ tiếu, miến và các dây chuyền chế biến tinh bột.

Tham khảo thêm tại van inox ↗ để xem các dòng van inox công nghiệp, van vi sinh inox, van bi inox, van bướm inox, van 1 chiều inox, y lọc inox và phụ kiện inox dùng cho hệ thống nước sạch, nước nóng, nước RO, thực phẩm và dây chuyền sản xuất có yêu cầu vệ sinh.

Trong sản xuất mì, bún, phở, nước có thể tham gia trực tiếp vào quá trình ngâm gạo, trộn bột, hấp, luộc, tráng, làm nguội, rửa sản phẩm và vệ sinh thiết bị. Vì vậy, van inox không chỉ cần bền mà còn phải sạch, kín, ít bám cặn và dễ vệ sinh để tránh ảnh hưởng đến chất lượng thành phẩm.

Hệ thống cấp nước khu sản xuất mì, bún, phở có đặc điểm gì?

Hệ thống cấp nước trong khu sản xuất mì, bún, phở thường gồm nguồn nước đầu vào, hệ lọc, bồn chứa nước sạch, bơm cấp, tuyến nước nóng, tuyến nước lạnh, đường cấp vào bồn trộn, máy tráng, nồi luộc, máy hấp, bồn làm nguội và khu vệ sinh thiết bị.

Đặc điểm của hệ này là nước sử dụng nhiều, tần suất cao và có nhiều công đoạn liên quan trực tiếp đến thực phẩm. Một số đoạn đường ống chỉ cấp nước rửa sàn hoặc vệ sinh bên ngoài, nhưng nhiều đoạn lại cấp nước trực tiếp vào nguyên liệu hoặc thiết bị tiếp xúc sản phẩm.

Ngoài ra, môi trường sản xuất thường có hơi nóng, tinh bột, nước gạo, dầu mỡ nhẹ, hóa chất vệ sinh và độ ẩm cao. Nếu van không phù hợp, van dễ bám cặn, kẹt, rò hoặc khó làm sạch sau thời gian vận hành.

Nên dùng van inox công nghiệp hay van inox vi sinh?

Với tuyến phụ trợ như nước rửa sàn, nước vệ sinh bên ngoài thiết bị, nước cấp khu kỹ thuật hoặc tuyến không tiếp xúc trực tiếp sản phẩm, có thể dùng van inox công nghiệp. Các dòng van bi inox, van bướm inox, van 1 chiều inox và y lọc inox có thể đáp ứng tốt nếu chọn đúng vật liệu và kích cỡ.

Với tuyến nước cấp vào bồn trộn bột, bồn ngâm gạo, máy tráng bánh, máy hấp, nồi luộc, bồn làm nguội hoặc khu rửa sản phẩm, nên ưu tiên van inox vi sinh. Dòng van này có bề mặt trong nhẵn hơn, hạn chế bám cặn tinh bột và dễ tháo vệ sinh hơn.

Không nhất thiết toàn bộ nhà máy phải dùng van vi sinh. Tuy nhiên, các tuyến nước gần nguyên liệu, gần sản phẩm hoặc cần vệ sinh thường xuyên nên được chọn theo tiêu chí cao hơn tuyến phụ trợ.

Nên chọn inox 304, 316 hay 316L?

Inox 304 phù hợp với nước sạch thông thường, nước rửa sàn, nước vệ sinh bên ngoài thiết bị và các nhánh phụ trợ không tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm. Đây là lựa chọn phổ biến vì bền, dễ mua và chi phí hợp lý.

Inox 316 phù hợp hơn khi hệ thống có nước nóng, hóa chất vệ sinh, môi trường ẩm liên tục hoặc vị trí khó thay thế. Trong sản xuất mì, bún, phở, các khu hấp, luộc, tráng và rửa thiết bị thường nên cân nhắc inox 316 ở các điểm quan trọng.

Inox 316L nên ưu tiên cho tuyến nước sạch cấp vào nguyên liệu, bồn trộn, máy tráng, khu làm nguội, hệ vi sinh hoặc các vị trí có kết nối hàn. Vật liệu này phù hợp hơn với yêu cầu vệ sinh cao và giúp hạn chế rủi ro ăn mòn tại vùng hàn.

Chọn loại van inox theo từng vị trí sử dụng

Van bi inox phù hợp với các nhánh cấp nước nhỏ, điểm khóa trước thiết bị, điểm xả, đầu vào bồn chứa, nhánh cấp vào bồn trộn hoặc vị trí cần đóng mở nhanh. Van bi có độ kín tốt, thao tác đơn giản và dễ nhận biết trạng thái mở/đóng.

Van bướm inox phù hợp với tuyến cấp chính DN lớn, đường ống sau bồn chứa, sau bơm hoặc tuyến cấp cho nhiều khu vực cùng lúc. Với đường ống lớn, van bướm gọn và dễ thao tác hơn van bi cỡ lớn.

Van 1 chiều inox nên lắp sau bơm, sau bồn cao hoặc tại vị trí cần chống nước hồi. Van này giúp bảo vệ bơm, giữ áp ổn định và hạn chế nước từ thiết bị hồi ngược về tuyến sạch.

Y lọc inox nên bố trí trước bơm, trước van điện từ, trước đầu phun, trước máy tráng, trước bồn làm nguội hoặc trước thiết bị dễ nghẹt. Cặn nhỏ, mạt ống hoặc cặn tinh bột có thể làm giảm lưu lượng và ảnh hưởng thiết bị phía sau.

Van vi sinh inox nên dùng tại tuyến nước cấp trực tiếp vào nguyên liệu, tuyến nước sau lọc, nước làm nguội sản phẩm, hệ rửa sạch hoặc khu vực cần tháo vệ sinh thường xuyên.

Bảng gợi ý chọn van inox cho khu sản xuất mì, bún, phở

Gioăng và seat cần phù hợp với nước nóng và vệ sinh thực phẩm

Trong hệ sản xuất mì, bún, phở, van có thể tiếp xúc với nước lạnh, nước nóng, nước có tinh bột, dung dịch vệ sinh và môi trường hơi ẩm. Vì vậy, gioăng và seat cần được chọn theo điều kiện làm việc thực tế.

PTFE thường dùng cho van bi inox, có độ kín tốt và phù hợp với nhiều hệ nước sạch, nước nóng nhẹ hoặc hóa chất vệ sinh mức vừa. EPDM phù hợp với nước sạch, nước nóng và nhiều hệ thực phẩm. Silicone có thể dùng trong một số hệ vi sinh cần vệ sinh cao. FKM chỉ nên dùng khi điều kiện hóa chất hoặc nhiệt độ phù hợp.

Không nên chỉ chọn thân van inox mà bỏ qua gioăng. Van thân inox tốt nhưng gioăng không phù hợp vẫn có thể rò, chai cứng hoặc đóng không kín sau thời gian sử dụng.

Cần chú ý cặn tinh bột và cặn trong nước

Khu sản xuất mì, bún, phở thường có tinh bột, nước gạo, bột lắng và cặn nhỏ quanh khu thiết bị. Nếu đường nước hoặc điểm xả không được vệ sinh tốt, cặn có thể bám ở van, y lọc, đầu phun hoặc đoạn ống thấp.

Y lọc inox giúp bảo vệ thiết bị khỏi cặn trong nguồn nước, mạt ống và tạp chất nhỏ. Tuy nhiên, với tuyến vi sinh hoặc tuyến nước cấp vào sản phẩm, cần bố trí lọc sao cho dễ vệ sinh và không tạo điểm đọng.

Khi lắp y lọc, cần chừa đủ không gian tháo lưới lọc. Nếu lọc đặt ở vị trí quá sát máy, sát tường hoặc dưới sàn khó thao tác, việc vệ sinh định kỳ sẽ dễ bị bỏ qua.

Cần bố trí van khóa riêng cho từng công đoạn

Nhà máy sản xuất mì, bún, phở thường chia thành nhiều công đoạn như ngâm gạo, xay bột, trộn bột, tráng bánh, hấp, luộc, làm nguội, cắt sợi, rửa sản phẩm, đóng gói và vệ sinh dụng cụ. Mỗi công đoạn nên có van khóa riêng.

Nếu chỉ có một van khóa tổng, khi một máy tráng hoặc một bồn làm nguội cần bảo trì, toàn bộ khu sản xuất có thể phải dừng nước. Điều này làm gián đoạn dây chuyền và gây khó khăn cho việc vệ sinh cuối ca.

Van khóa từng khu nên đặt ở vị trí dễ thao tác, có nhãn rõ ràng và không bị che bởi bồn, máy, khay chứa hoặc đường ống hơi nóng.

Cần có điểm xả tại điểm thấp và cuối tuyến

Đường ống cấp nước trong khu sản xuất thực phẩm nên có điểm xả tại điểm thấp, cuối tuyến hoặc sau các nhánh ít sử dụng. Điểm xả giúp loại bỏ nước tồn, cặn nhỏ và hỗ trợ vệ sinh đường ống sau ca sản xuất.

Van bi inox full port thường phù hợp cho điểm xả vì mở nhanh và lưu lượng xả tốt. Với tuyến nước sạch gần sản phẩm, điểm xả cần được bố trí sao cho không tạo đoạn ống chết hoặc vị trí đọng nước lâu ngày.

Nếu hệ thống có nước nóng hoặc dung dịch vệ sinh, nước xả cần được dẫn về khu thoát nước phù hợp, tránh xả trực tiếp gần thiết bị điện, lối đi hoặc khu đóng gói sạch.

Kiểu kết nối nên chọn theo từng tuyến nước

Kết nối ren phù hợp với tuyến phụ trợ, đường ống nhỏ, điểm xả hoặc khu vực không yêu cầu tháo vệ sinh thường xuyên. Kiểu kết nối này dễ lắp, dễ thay và phù hợp với nhiều nhánh nước rửa thông thường.

Kết nối mặt bích phù hợp với tuyến chính, đường ống DN lớn, sau bơm hoặc đầu ra bồn chứa. Với tuyến lớn, mặt bích giúp bảo trì thuận tiện và chắc chắn hơn.

Kết nối clamp phù hợp với tuyến nước sạch gần sản phẩm, nước sau lọc, khu trộn bột, máy tráng, bồn làm nguội hoặc hệ cần tháo vệ sinh định kỳ. Clamp giúp tháo nhanh, thay gioăng nhanh và dễ kiểm tra bên trong van.

Kết nối hàn vi sinh phù hợp với tuyến cố định, ít tháo lắp và cần hạn chế điểm rò. Khi dùng hàn vi sinh, cần kiểm soát chất lượng mối hàn và vệ sinh bên trong đường ống sau thi công.

Cần hạn chế điểm đọng nước trong tuyến thực phẩm

Điểm đọng nước là vấn đề cần tránh trong hệ sản xuất mì, bún, phở. Các đoạn ống cụt, nhánh chờ không dùng, điểm thấp không có xả hoặc van lắp sai vị trí có thể làm nước tồn lâu ngày.

Nước tồn trong đường ống có thể tạo mùi, tích cặn hoặc ảnh hưởng đến vệ sinh khi cấp lại vào thiết bị. Với tuyến nước cấp trực tiếp vào nguyên liệu hoặc khu làm nguội sản phẩm, cần kiểm soát kỹ hơn.

Khi bố trí van inox, nên thiết kế đường ống ngắn gọn, dễ xả, dễ vệ sinh và dễ quan sát. Các van quan trọng nên đặt ở vị trí dễ thao tác để xử lý nhanh khi có rò rỉ hoặc cần vệ sinh.

Checklist trước khi chọn van inox cho hệ mì, bún, phở

Những lỗi thường gặp khi chọn van inox cho khu sản xuất mì, bún, phở

Lỗi đầu tiên là dùng chung một loại van cho cả tuyến phụ trợ và tuyến nước cấp trực tiếp vào nguyên liệu. Tuyến gần sản phẩm nên dùng van sạch hơn, ít bám cặn hơn và dễ vệ sinh hơn.

Lỗi thứ hai là chỉ dùng inox 304 cho toàn bộ hệ thống. Với nước nóng, khu hấp, khu luộc, hóa chất vệ sinh hoặc tuyến cần vệ sinh cao, inox 316/316L thường phù hợp hơn.

Lỗi thứ ba là không lắp y lọc trước đầu cấp hoặc thiết bị nhạy cảm. Cặn nhỏ có thể làm nghẹt đầu phun, van điện từ, đầu cấp nước hoặc làm giảm lưu lượng.

Lỗi thứ tư là không có van khóa riêng từng công đoạn. Khi một máy hoặc một bồn cần sửa, toàn bộ hệ thống phải dừng nước.

Lỗi thứ năm là không có điểm xả cuối tuyến. Nước tồn và cặn tinh bột có thể làm đường ống khó vệ sinh và ảnh hưởng đến độ sạch của tuyến nước.

Kết luận

Van inox dùng cho hệ thống cấp nước khu sản xuất mì, bún, phở cần được chọn theo yêu cầu vệ sinh và từng vị trí sử dụng. Với tuyến phụ trợ, nước rửa sàn hoặc điểm xả, có thể dùng van bi inox hoặc van bướm inox 304/316. Với tuyến nước cấp vào bồn trộn, máy tráng, máy hấp, nồi luộc, bồn làm nguội và khu gần sản phẩm, nên ưu tiên inox 316L, van vi sinh và kết nối clamp hoặc hàn vi sinh.

Ngoài vật liệu, cần chú ý gioăng, seat, y lọc, van 1 chiều, điểm xả, khả năng tháo vệ sinh và cách bố trí van khóa riêng cho từng công đoạn. Chọn đúng giúp hệ thống sạch hơn, kín hơn, ít bám cặn tinh bột và dễ bảo trì trong quá trình sản xuất liên tục.

Với các nhánh cấp nước vào bồn trộn, máy tráng, máy hấp, bồn làm nguội hoặc khu sản xuất cần đóng mở nhanh, kín tốt và dễ tháo vệ sinh, bạn có thể tham khảo thêm nhóm Van bi vi sinh ↗ để chọn đúng kiểu van cho hệ thống.

Câu hỏi thường gặp