Van inox lắp cho đường ống dẫn nước rửa máy móc sau ca sản xuất nên chọn loại nào?

Van inox lắp cho đường ống dẫn nước rửa máy móc sau ca sản xuất cần được chọn theo loại máy cần rửa, áp lực nước, nhiệt độ, hóa chất vệ sinh, lượng cặn, vật liệu inox, gioăng làm kín, kiểu kết nối và vị trí lắp đặt. Đây là hệ thống thường gặp trong nhà máy thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm, thủy sản, cơ khí, nhựa, bao bì, bếp trung tâm và các dây chuyền cần vệ sinh thiết bị sau mỗi ca làm việc.

Tham khảo thêm tại van inox ↗ để xem các dòng van inox công nghiệp, van bi inox, van bướm inox, van 1 chiều inox, y lọc inox, van vi sinh inox và phụ kiện inox dùng cho hệ thống nước rửa máy móc, nước nóng, CIP, vệ sinh cuối ca và đường ống công nghiệp.

Trong hệ rửa máy móc sau ca, van inox không chỉ dùng để khóa nước. Van còn giúp chia nhánh từng khu vực, bảo vệ đầu phun, chống nước hồi, xả cặn, xả hóa chất còn lại và cô lập từng máy khi cần bảo trì. Nếu chọn sai loại van, hệ thống có thể rò nước, nghẹt đầu phun, rửa không đều, khó vệ sinh hoặc phải dừng cả dây chuyền khi một máy gặp sự cố.

Hệ thống nước rửa máy móc sau ca có đặc điểm gì?

Hệ thống nước rửa máy móc sau ca thường gồm nguồn nước sạch, bồn chứa, bơm cấp, bơm tăng áp, đường ống chính, nhánh cấp vào từng máy, vòi rửa, đầu phun, cụm CIP, bồn hóa chất, tuyến nước nóng và các điểm xả cuối tuyến.

Đặc điểm quan trọng của hệ này là tần suất sử dụng cao nhưng thường tập trung vào cuối ca. Nước có thể được dùng để rửa băng tải, bồn trộn, máy chiết, máy rửa, máy đóng gói, máy ép, máy cắt, bàn thao tác, khuôn, khay, thùng hoặc thiết bị tiếp xúc sản phẩm.

Ngoài ra, nước rửa sau ca thường đi kèm cặn sản xuất, dầu mỡ nhẹ, tinh bột, bột, vụn nguyên liệu, hóa chất vệ sinh, nước nóng hoặc dung dịch sát khuẩn. Vì vậy, van inox cần chống gỉ tốt, kín bền, dễ thao tác và dễ vệ sinh.

Nên chọn loại van inox nào cho đường nước rửa máy móc?

Với phần lớn nhánh cấp nước rửa máy móc, van bi inox là lựa chọn phù hợp nhất. Van bi đóng mở nhanh, kín tốt, dễ nhận biết trạng thái mở/đóng và phù hợp với các điểm khóa trước máy, trước vòi rửa, trước cụm đầu phun hoặc điểm xả cuối tuyến.

Với tuyến cấp chính DN lớn hoặc tuyến cấp cho nhiều cụm rửa cùng lúc, có thể dùng van bướm inox. Van bướm gọn, dễ thao tác và kinh tế hơn ở đường kính lớn.

Với tuyến sau bơm, sau bồn cao hoặc nơi có nguy cơ nước hồi ngược, nên có van 1 chiều inox. Với tuyến có đầu phun nhỏ, van điện từ hoặc thiết bị dễ nghẹt, y lọc inox là chi tiết nên được ưu tiên.

Nếu hệ rửa máy móc thuộc thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc tuyến nước sạch gần sản phẩm, nên cân nhắc van vi sinh inox 316L cho các đoạn cần vệ sinh cao.

Bảng gợi ý chọn van inox cho hệ rửa máy móc sau ca

Van bi inox phù hợp với điểm khóa và điểm xả

Van bi inox nên dùng tại các nhánh cấp nước vào từng máy, từng cụm rửa, từng vòi rửa và từng điểm xả. Dòng van này thao tác nhanh, đóng kín tốt và phù hợp với nhu cầu khóa nước nhanh sau ca sản xuất.

Tại điểm xả, nên ưu tiên van bi inox full port nếu cần xả nhanh nước tồn, cặn hoặc dung dịch vệ sinh còn lại. Dạng full port giúp dòng xả thoát tốt hơn và ít bị thu hẹp tiết diện.

Nếu hệ thống cần tháo bảo trì thường xuyên, có thể cân nhắc van bi inox 3 mảnh hoặc kiểu kết nối dễ tháo. Cách này giúp việc kiểm tra, thay gioăng và vệ sinh van thuận tiện hơn.

Y lọc inox cần đặt trước đầu phun và thiết bị dễ nghẹt

Trong hệ rửa máy móc sau ca, cặn là vấn đề rất thường gặp. Cặn có thể đến từ bồn chứa, đường ống, mạt thi công, vụn nguyên liệu, tinh bột, dầu bẩn hoặc cặn sau quá trình vệ sinh máy.

Nếu cặn đi vào đầu phun, vòi rửa áp lực, van điện từ hoặc cụm phun tự động, hệ thống có thể rửa yếu, phun lệch, nghẹt tia nước hoặc phải dừng để tháo đầu phun. Vì vậy, y lọc inox nên được bố trí trước các thiết bị này.

Khi lắp y lọc, cần chừa đủ không gian tháo lưới lọc. Không nên đặt y lọc quá sát tường, sát sàn hoặc sát thân máy vì sẽ gây khó khăn khi vệ sinh định kỳ.

Van 1 chiều inox giúp chống nước hồi sau bơm

Sau bơm cấp nước hoặc bơm tăng áp, nên bố trí van 1 chiều inox để chống nước hồi. Khi bơm dừng, nước từ tuyến sau có thể chảy ngược về bơm, bồn chứa hoặc cụm lọc phía trước.

Dòng hồi ngược có thể làm tụt áp, rung đường ống, ảnh hưởng tuổi thọ bơm hoặc làm nước bẩn hồi về tuyến sạch. Với hệ rửa máy móc có nhiều nhánh đóng mở luân phiên, nguy cơ này càng cần được chú ý.

Van 1 chiều cần lắp đúng chiều mũi tên trên thân van. Nên có van khóa đi kèm để khi cần kiểm tra hoặc thay van 1 chiều có thể cô lập nhanh.

Nên chọn inox 304, 316 hay 316L?

Inox 304 phù hợp với nước sạch thông thường, nước rửa máy móc không dùng hóa chất mạnh, điểm khóa nhánh và tuyến phụ trợ. Đây là lựa chọn phổ biến vì bền, dễ mua và chi phí hợp lý.

Inox 316 phù hợp hơn khi hệ rửa có nước nóng, hóa chất vệ sinh, dung dịch tẩy dầu, clo, môi trường ẩm liên tục hoặc vị trí khó thay thế. Với khu rửa máy sau ca, inox 316 nên được cân nhắc tại các vị trí trước đầu phun, sau bơm, tuyến nước nóng và tuyến hóa chất.

Inox 316L nên dùng cho tuyến rửa máy trong nhà máy thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc hệ CIP có yêu cầu vệ sinh cao. Nếu đường ống dùng clamp hoặc hàn vi sinh, inox 316L sẽ phù hợp hơn.

Gioăng và seat cần phù hợp với nước nóng, hóa chất vệ sinh

Trong hệ rửa máy móc sau ca, van có thể tiếp xúc với nước lạnh, nước nóng, dung dịch vệ sinh, chất sát khuẩn, chất tẩy dầu hoặc hóa chất rửa thiết bị. Vì vậy, gioăng và seat cần được chọn theo điều kiện thực tế.

PTFE thường dùng cho van bi inox, có độ kín tốt và phù hợp với nhiều hệ nước sạch, nước nóng nhẹ hoặc hóa chất vệ sinh mức vừa. EPDM phù hợp với nước sạch, nước nóng và nhiều hệ vệ sinh. FKM có thể dùng trong một số môi trường có dầu, nhiệt hoặc hóa chất đặc biệt, nhưng cần kiểm tra tương thích trước.

Không nên chỉ chọn thân van inox mà bỏ qua phần làm kín. Van thân inox tốt nhưng gioăng không phù hợp vẫn có thể rò, phồng, chai cứng hoặc đóng không kín sau nhiều chu kỳ rửa cuối ca.

Cần bố trí van khóa riêng cho từng máy

Nếu hệ thống có nhiều máy móc cần rửa sau ca, mỗi máy hoặc mỗi cụm máy nên có van khóa riêng. Khi một máy cần bảo trì, thay vòi, tháo đầu phun hoặc vệ sinh riêng, người vận hành chỉ cần khóa đúng nhánh đó.

Nếu chỉ có một van khóa tổng, khi một điểm nhỏ bị rò hoặc nghẹt, toàn bộ khu rửa phải dừng nước. Điều này làm chậm quá trình vệ sinh cuối ca và ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất ca sau.

Van khóa riêng nên đặt ở vị trí dễ thao tác, có nhãn rõ ràng và không bị che bởi máy, băng tải, bàn thao tác, tủ điện hoặc khung thiết bị.

Cần có điểm xả cuối tuyến và điểm thấp

Đường nước rửa máy móc sau ca nên có điểm xả tại điểm thấp, cuối tuyến hoặc cuối từng nhánh. Điểm xả giúp loại bỏ nước tồn, cặn, hóa chất còn lại và hỗ trợ vệ sinh đường ống sau khi rửa.

Van bi inox full port thường phù hợp cho điểm xả vì mở nhanh, lưu lượng xả tốt và ít cản dòng. Với tuyến có nước nóng hoặc hóa chất, nước xả cần được dẫn về rãnh thoát, phễu thu hoặc khu xử lý phù hợp.

Không nên để nước xả chảy trực tiếp gần tủ điện, motor, lối đi hoặc khu vực đã vệ sinh sạch. Đây là lỗi nhỏ nhưng rất dễ gây mất an toàn trong nhà xưởng.

Kiểu kết nối nên chọn theo vị trí lắp đặt

Kết nối ren phù hợp với nhánh nhỏ, điểm xả, vòi rửa, đầu vào máy hoặc đường ống DN nhỏ. Kiểu kết nối này dễ lắp, dễ thay và phù hợp với nhiều hệ rửa máy thông thường.

Kết nối mặt bích phù hợp với tuyến chính, sau bơm, đường ống DN lớn hoặc vị trí có rung và lưu lượng lớn. Khi dùng mặt bích, cần chọn đúng tiêu chuẩn bích, gioăng mặt bích và siết bulong đều lực.

Kết nối clamp phù hợp với hệ thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc tuyến cần tháo vệ sinh nhanh. Clamp giúp thay gioăng nhanh và kiểm tra bên trong van thuận tiện hơn.

Cần hạn chế điểm đọng nước sau khi vệ sinh

Hệ rửa máy móc sau ca cần tránh các đoạn ống cụt, nhánh chờ không dùng hoặc điểm thấp không có xả. Những vị trí này dễ đọng nước, hóa chất và cặn sau khi kết thúc quá trình vệ sinh.

Nước tồn lâu trong đường ống có thể gây mùi, bám cặn hoặc làm hệ thống khó sạch trước ca sản xuất tiếp theo. Với ngành thực phẩm, đồ uống, dược phẩm và mỹ phẩm, vấn đề này càng cần kiểm soát kỹ.

Khi bố trí van inox, nên thiết kế đường ống ngắn gọn, có độ dốc về điểm xả, dễ thao tác và dễ kiểm tra. Không nên lắp thêm nhánh phụ nếu không có mục đích rõ ràng.

Checklist trước khi chọn van inox cho nước rửa máy móc sau ca

Những lỗi thường gặp khi chọn van cho hệ rửa máy móc sau ca

Lỗi đầu tiên là không lắp y lọc trước đầu phun hoặc van điện từ. Cặn nhỏ có thể làm nghẹt đầu phun, giảm áp lực rửa và khiến máy không được làm sạch đều.

Lỗi thứ hai là thiếu van khóa riêng từng máy. Khi một thiết bị cần sửa, toàn bộ hệ thống nước rửa phải dừng, làm chậm quá trình vệ sinh cuối ca.

Lỗi thứ ba là chọn gioăng không phù hợp với nước nóng hoặc hóa chất vệ sinh. Van có thể rò, phồng gioăng hoặc đóng không kín sau một thời gian.

Lỗi thứ tư là thiếu van 1 chiều sau bơm. Nước hồi có thể làm tụt áp, rung đường ống hoặc ảnh hưởng bơm và cụm lọc phía trước.

Lỗi thứ năm là không có điểm xả cuối tuyến. Nước tồn, cặn và hóa chất còn lại có thể đọng trong đường ống, làm hệ thống khó sạch sau ca sản xuất.

Kết luận

Van inox lắp cho đường ống dẫn nước rửa máy móc sau ca sản xuất nên được chọn theo từng vị trí sử dụng. Với nhánh cấp nhỏ, điểm khóa trước máy, vòi rửa và điểm xả, van bi inox là lựa chọn phù hợp. Với tuyến chính DN lớn, có thể dùng van bướm inox. Sau bơm nên có van 1 chiều inox, còn trước đầu phun, van điện từ và thiết bị dễ nghẹt nên bố trí y lọc inox.

Về vật liệu, inox 304 phù hợp với nước rửa thông thường. Inox 316 nên dùng khi có nước nóng, hóa chất vệ sinh, clo, chất tẩy dầu hoặc môi trường ẩm liên tục. Inox 316L và van vi sinh nên cân nhắc cho nhà máy thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc hệ CIP cần vệ sinh cao.

Với các nhánh cấp nước rửa máy móc, điểm khóa trước thiết bị, điểm xả cuối tuyến và khu vực cần đóng mở nhanh, kín tốt, dễ thao tác sau mỗi ca sản xuất, bạn có thể tham khảo thêm nhóm Van bi inox ↗ để chọn đúng kích cỡ và kiểu kết nối cho hệ thống.

Câu hỏi thường gặp