Van inox dùng cho hệ thống xả nước thải sau rửa thiết bị có phù hợp không?

Van inox có thể dùng cho hệ thống xả nước thải sau rửa thiết bị, nhưng cần chọn đúng loại van, đúng vật liệu inox, đúng gioăng và đúng vị trí lắp đặt. Đây là tuyến nước thường có cặn, dầu mỡ, hóa chất tẩy rửa, bùn bẩn, sản phẩm tồn dư hoặc nước nóng sau quá trình vệ sinh thiết bị, nên không thể chọn van giống hoàn toàn với đường nước sạch thông thường.

Tham khảo thêm tại van inox ↗ để xem các dòng van inox công nghiệp, phụ kiện inox, ống inox và vật tư đường ống inox dùng cho hệ thống nước, nước thải nhẹ, xả cặn, bồn chứa và đường ống kỹ thuật.

Trong các nhà máy thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm, hóa chất nhẹ, cơ khí, rửa khuôn, rửa bồn, rửa máy hoặc rửa dây chuyền, nước thải sau rửa thiết bị có thể thay đổi theo từng ca sản xuất. Vì vậy, van inox dùng cho tuyến xả cần ưu tiên khả năng chống gỉ, chịu được môi trường ẩm, dễ thao tác, dễ vệ sinh và hạn chế bị kẹt bởi cặn.

Nước thải sau rửa thiết bị có đặc điểm gì?

Nước thải sau rửa thiết bị thường không phải là nước thải nặng như nước thải đầu ra toàn nhà máy, nhưng cũng không còn là nước sạch. Loại nước này có thể chứa dầu mỡ, bột, cặn sản phẩm, hóa chất rửa, chất tẩy nhẹ, nước nóng, bùn mịn, mạt kim loại, cặn đường ống hoặc tạp chất từ quá trình vệ sinh.

Trong nhà máy thực phẩm, nước thải có thể chứa tinh bột, đường, dầu, sữa, nước sốt hoặc sản phẩm dư. Trong nhà máy cơ khí, nước rửa có thể lẫn dầu, mạt kim loại hoặc dung dịch vệ sinh. Trong nhà máy mỹ phẩm, dược phẩm, nước xả có thể có hóa chất vệ sinh, dung dịch CIP hoặc nguyên liệu tồn dư.

Chính vì thành phần nước thải thay đổi như vậy, van inox cần được chọn theo môi trường thực tế. Không nên chỉ nhìn vào tên “nước thải sau rửa” mà cần biết nước có hóa chất gì, có nóng không, có cặn không và tần suất xả nhiều hay ít.

Van inox có phù hợp với tuyến xả nước thải sau rửa thiết bị không?

Van inox phù hợp với nhiều tuyến xả nước thải sau rửa thiết bị, đặc biệt là nước thải nhẹ, nước xả vệ sinh, nước rửa máy, nước rửa bồn, nước rửa đường ống hoặc nước xả có độ ăn mòn không quá cao. Inox có khả năng chống gỉ tốt, bền trong môi trường ẩm và dễ vệ sinh hơn nhiều vật liệu dễ oxy hóa.

Tuy nhiên, nếu nước thải có hóa chất ăn mòn mạnh, axit mạnh, kiềm mạnh, clo nồng độ cao hoặc dung môi đặc biệt, cần kiểm tra kỹ khả năng tương thích vật liệu. Trong một số môi trường hóa chất mạnh, van inox chưa chắc là lựa chọn tối ưu, có thể phải dùng vật liệu chuyên dụng khác.

Với nước thải sau rửa thiết bị ở mức thông thường, van inox 304 có thể dùng ở nhiều vị trí. Nếu nước có hóa chất tẩy rửa, clo, muối, môi trường ăn mòn hoặc yêu cầu bền hơn, nên cân nhắc inox 316.

Nên dùng van bi inox hay van bướm inox?

Với đường xả nhỏ đến trung bình, van bi inox là lựa chọn phổ biến. Van bi inox đóng mở nhanh, kín tốt và phù hợp với các tuyến xả bồn, xả máy, xả nhánh, xả nước rửa hoặc cô lập từng cụm thiết bị. Với DN15 – DN50, van bi inox nối ren thường rất tiện vì gọn và dễ lắp.

Với đường xả lớn từ DN65 trở lên, van bướm inox thường phù hợp hơn. Van bướm inox có thiết kế gọn, nhẹ hơn van bi size lớn và dễ lắp trên tuyến xả lưu lượng lớn. Đây là lựa chọn đáng cân nhắc cho bể gom, tuyến xả chính, bồn rửa lớn hoặc hệ thống xả nước thải công nghiệp nhẹ.

Nếu nước xả có nhiều cặn, bùn hoặc tạp chất, cần chọn loại van có đường dòng phù hợp và dễ vệ sinh. Không nên chỉ chọn theo kích cỡ mà bỏ qua nguy cơ kẹt van do cặn.

Van inox 304 hay inox 316 nên chọn loại nào?

Với nước thải sau rửa thiết bị không có hóa chất mạnh, chủ yếu là nước rửa, nước nóng nhẹ, cặn sản phẩm hoặc nước xả thông thường, inox 304 thường là lựa chọn hợp lý. Inox 304 có khả năng chống gỉ tốt, giá dễ tiếp cận và phổ biến trên thị trường.

Nếu nước thải có hóa chất tẩy rửa, dung dịch vệ sinh, clo, muối, môi trường ẩm liên tục, nước nóng hóa chất hoặc công trình yêu cầu chống ăn mòn tốt hơn, nên cân nhắc inox 316. Inox 316 bền hơn trong môi trường có tính ăn mòn cao hơn inox 304.

Với nhà máy thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc dây chuyền có yêu cầu vệ sinh cao, có thể cần inox 316/316L và dòng van inox vi sinh ở một số vị trí tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm trước khi xả.

Gioăng làm kín phải phù hợp với nước thải và hóa chất rửa

Trong tuyến xả nước thải sau rửa thiết bị, gioăng là bộ phận dễ hỏng nếu chọn sai. Nước xả có thể có nước nóng, hóa chất tẩy rửa, dầu mỡ, kiềm nhẹ, axit nhẹ hoặc sản phẩm tồn dư. Những yếu tố này có thể làm gioăng trương nở, chai cứng, nứt hoặc mất độ kín.

Với van bi inox, cần chú ý seat và packing. Với van bướm inox, gioăng thân van tiếp xúc trực tiếp với dòng nước thải nên càng cần chọn đúng. Các vật liệu như PTFE, EPDM, Viton hoặc vật liệu chuyên dụng cần được chọn theo môi trường thực tế.

Không nên chỉ hỏi “van inox có dùng được không”, mà cần hỏi rõ van dùng gioăng gì, chịu được nhiệt độ bao nhiêu, có phù hợp với hóa chất rửa đang dùng không.

Cặn bẩn là yếu tố dễ làm kẹt van

Nước thải sau rửa thiết bị thường có cặn. Cặn có thể là bột, xơ, dầu mỡ, vụn sản phẩm, mạt kim loại, cát, bùn, cặn canxi hoặc hóa chất kết tinh. Nếu cặn đi qua van thường xuyên, van có thể bị kẹt, đóng không kín hoặc rò nhỏ.

Với van bi inox, cặn có thể lọt vào vùng tiếp xúc giữa bi và seat. Với van bướm inox, cặn có thể bám ở mép đĩa và gioăng. Với van 1 chiều inox, cặn có thể làm lá van hoặc đĩa van không đóng kín.

Vì vậy, hệ thống nên có lưới chắn rác, y lọc, rọ lọc, bể lắng hoặc điểm xả cặn tùy mức độ bẩn của nước. Nếu tuyến xả có nhiều cặn lớn, không nên để cặn đi trực tiếp qua các van cần độ kín cao.

Có cần dùng y lọc inox cho tuyến xả không?

Y lọc inox có thể cần thiết nếu tuyến xả đi qua bơm, van điều khiển, van điện từ, đồng hồ đo hoặc thiết bị cần bảo vệ. Với nước xả có cặn, y lọc giúp giữ lại tạp chất trước khi chúng làm kẹt van hoặc hỏng thiết bị phía sau.

Tuy nhiên, nếu tuyến xả là tuyến thoát trực tiếp nhiều bùn, nhiều rác, nhiều xơ hoặc cặn lớn, y lọc có thể nhanh tắc. Khi đó nên cân nhắc lưới chắn rác, bể lắng, song chắn rác hoặc thiết bị lọc thô phù hợp hơn trước khi dùng y lọc.

Khi lắp y lọc inox, cần chừa khoảng để tháo lưới vệ sinh. Nếu không vệ sinh được, y lọc sẽ nhanh trở thành điểm gây nghẹt đường xả.

Van xả đáy và điểm xả cặn cần bố trí hợp lý

Nếu nước thải sau rửa thiết bị đi qua bồn chứa, tank rửa, bể gom hoặc đường ống có điểm thấp, nên bố trí van xả đáy hoặc van xả cặn tại các vị trí dễ tích tụ bùn. Điều này giúp xả bỏ cặn định kỳ, tránh để cặn lắng lâu ngày làm nghẹt đường ống.

Van xả đáy có thể dùng van bi inox, van bướm inox hoặc loại van phù hợp theo kích cỡ và tính chất nước thải. Với bồn nhỏ, van bi inox thường dễ thao tác. Với bồn lớn hoặc tuyến xả lưu lượng lớn, van bướm inox có thể thuận tiện hơn.

Vị trí van xả cần dễ tiếp cận, có đường thoát an toàn và không xả trực tiếp vào khu vực có thiết bị điện, nền trơn hoặc khu vực sản xuất đang hoạt động.

Chọn kiểu kết nối để dễ tháo vệ sinh

Tuyến xả nước thải sau rửa thiết bị thường cần vệ sinh, kiểm tra và tháo lắp định kỳ. Vì vậy, kiểu kết nối van rất quan trọng. Với đường nhỏ, van ren nên kết hợp rắc co để tháo nhanh khi cần. Với đường lớn, mặt bích giúp tháo van thuận tiện hơn. Với hệ vi sinh hoặc thực phẩm, clamp giúp tháo rửa nhanh và thay gioăng dễ hơn.

Không nên hàn cố định van tại vị trí thường xuyên cần tháo vệ sinh. Nếu van bị kẹt hoặc gioăng hỏng, việc thay thế sẽ khó khăn và mất thời gian hơn nhiều.

Khi bố trí, cần chừa khoảng thao tác cho tay van, bulong, clamp, rắc co và hướng tháo lưới lọc nếu có y lọc.

Bảng gợi ý chọn van inox cho hệ xả nước thải sau rửa thiết bị

Checklist chọn van inox cho tuyến xả nước thải sau rửa thiết bị

Những lỗi thường gặp khi chọn van inox cho tuyến xả

Lỗi đầu tiên là dùng van quá nhỏ so với lưu lượng xả. Khi xả nhanh sau rửa thiết bị, van nhỏ có thể làm thoát nước chậm, gây ứ đọng hoặc tràn bồn.

Lỗi thứ hai là không tính đến cặn. Nước xả có cặn mà chọn van không phù hợp sẽ dễ kẹt, đóng không kín hoặc nhanh rò.

Lỗi thứ ba là chọn sai gioăng. Hóa chất rửa và nước nóng có thể làm gioăng nhanh hỏng nếu vật liệu không phù hợp.

Lỗi thứ tư là hàn chết van ở vị trí cần vệ sinh. Khi van kẹt hoặc cần thay, phải cắt hàn lại, gây mất thời gian.

Lỗi thứ năm là không có điểm xả cặn ở đáy bồn hoặc điểm thấp. Cặn tích tụ lâu ngày sẽ gây mùi, nghẹt đường ống và ảnh hưởng đến lần rửa sau.

Khi nào nên dùng van inox, khi nào nên cân nhắc vật liệu khác?

Nên dùng van inox khi nước thải sau rửa là nước thải nhẹ, có nước nóng, cặn vừa phải, hóa chất tẩy rửa không quá mạnh, môi trường ẩm hoặc hệ thống cần độ bền và dễ vệ sinh. Van inox cũng phù hợp với nhà máy thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, cơ khí nhẹ và các tuyến xả cần vận hành lâu dài.

Cần cân nhắc vật liệu khác nếu nước thải có hóa chất ăn mòn mạnh, axit/kiềm nồng độ cao, dung môi đặc biệt hoặc môi trường không tương thích với inox. Trong trường hợp này, cần kiểm tra bảng tương thích hóa chất và tư vấn vật liệu trước khi chọn.

Không nên dùng van inox theo thói quen nếu chưa biết thành phần nước thải. Chọn đúng vật liệu ngay từ đầu sẽ an toàn và tiết kiệm hơn về lâu dài.

Kết luận

Van inox có thể dùng cho hệ thống xả nước thải sau rửa thiết bị, đặc biệt với nước thải nhẹ, nước rửa có cặn vừa phải, nước nóng, hóa chất tẩy rửa nhẹ hoặc các tuyến xả cần độ bền và chống gỉ. Với đường xả nhỏ, van bi inox thường phù hợp. Với đường xả lớn, van bướm inox là lựa chọn hợp lý hơn. Nếu có cặn, nên bố trí lọc thô, y lọc hoặc điểm xả cặn để tránh kẹt van.

Khi chọn van, cần kiểm tra vật liệu inox 304/316, gioăng, nhiệt độ, hóa chất rửa, mức độ cặn, kiểu kết nối và không gian bảo trì. Với hệ cần tháo vệ sinh thường xuyên, nên ưu tiên rắc co, mặt bích hoặc clamp để thay van và vệ sinh dễ hơn.

Với các tuyến xả sau rửa thiết bị có cặn, mạt bẩn hoặc tạp chất cần bảo vệ van và thiết bị phía sau, bạn có thể tham khảo thêm nhóm Y lọc inox ↗ để chọn đúng thiết bị lọc theo danh mục trên website.

Câu hỏi thường gặp